Overzicht brieven.

Uiteraard schreven de militairen naar huis. In de gepubliceerde brieven worden nauwelijks militaire gebeurtenissen beschreven. Opvallend is dat de meeste brieven gaan over gebrek aan geld en voedsel. Vooral over de kwaliteit van het laatste. Tevens is opgenomen een reisverslag naar Abbéville in Noord-Frankrijk en een van een soldatenvrouw na de terugtocht uit Rusland.

De brieven zijn ook in taalkundig opzicht interessant. Een aantal brieven vangt aan in de trant van: "Ik laat u weten dat ik nog gezond ben en wens van u hetzelfde. Zou het anders wezen het zou mij van herten leed zijn" Vooral de laatste zin komt bij herhaling voor. Zo ook aan het einde van de brief: "Nu scheid ik uit met de pen maar niet met het hart"

Het kan naar mijn mening niet anders of in Friesland moet op verschillende scholen hetzelfde taalonderricht zijn gegeven Anders is het moeilijk te verklaren dat uit brieven van schrijvers uit verschillende woonplaatsen dezelfde stereotype zinnen voorkomen.

Eveneens interessant zijn stijl en schrijffouten. Vergelijkt men de brieven van de waarschijnlijk academisch geschoolde Jan Riensk van der Ley met de brief van de boerenarbeider Gerke Keimpes Veenstra uit Rijperkerk, dan is volgens mij de brief van Gerke Keimpes kwalitatief beter. Dat geldt zeker voor de brieven van de garde d'honneur Jacob Andels Palsma, zoon van een welgestelde boer. Zo kan Palsma bijvoorbeeld het woord gereformeerd niet goed spellen. Veenstra heeft daar kennelijk geen moeite mee.

Briefhoofd van een door Romke Eelkes Zandstra, bakkersknecht te Eestum (Fr.)uit Boulogne-sur-Mer geschreven brief aan zijn verloofde.
 

 

Het betreft de volgende brieven en reisverslagen:

Reisverslag van Polotsk in Wit-Rusland naar Keulen 1812-1813 toegeschreven aan Jacoba Bakker;

Brief van Georg Hendrik van Boelens;

Brief van Yme Harmens Bouma, geboren te Hijum 07 januari 1790 wonende te Hallum, zoon van Harmen Ymes, (overleden.) en Trijntje Tjipkes Meyer;

Brief van Jan Pieters Booyenga, dagloner geboren te Britsum in 1794 wonende aldaar, z.v. Pieter Booyens Booyenga en Geertje Fokkes (Foekes);

Artikel en brief van Pierre Devaux,  over houding Friezen bij de opkomst van de lichtingen 1808, 1809 en 1810;

Brief van Tymen Cornlis van Duisen, kleermaker geb.Leeuwarden op 30 oktober 1787 wonende aldaar, zoon van  Cornelis Willems van Duisen en Trijntje Tymens;

Brief van 2 mei 1813 geschreven vanuit St.Denis door Klaas Kornelis Dijkema zoon van Kornelis Klazes Dijkema en Sietje Doekes landbouwers op Randelweer te Eenum (Gr.);

Brief van Jacob Pieters Feddema geb.te Aalsum 16.02.1792 wonende te Sybrandahuis zoon van Pieter Jacobs Feddema en Elske Meinderts;

Belevenissen van Bouwe Liebbes Hoekstra en zijn kameraden en bij Maal rais: Terugreis van een Groninger boer uit Moskou.

Brieven en reisverslag van Ente Jacobs de Jong, dagloner te Tzum, aldaar in 1784 geboren en gehuwd met Rylkje Ales; diende als plaatsvervanger voor Age Pieters Jongema;

Brief geschreven in 1795 door de Amelander schipper Drewes Kempes, vanuit de citadel te Rijsel (Lille) waar hij gevangen zat. Zijn schip en de bemanning waren waarschijnlijk door de Fransen genomen in de oorlog tegen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Brieven van Jan Klaassen, geboren te .Dokkum 23 december 1788 wonende te Leeuwarden, zoon van Klaas Rienks en Baukje Lodewijks wonende op Oldegalileeën te Leeuwarden;

Jan Rienks van der Ley; chirurgijn te Lieve Vrouwenparochie, aide-majoor in het 61^e regiment;

Een 9-tal brieven van Jacob Andeles Palsma zoon van de maire van Wirdum en welgesteld boer Andele Hendriks Palsma. Jacob Andeles Palsma diende met nog 35 andere Friezen uit welgestelde families in 1813 als garde d'honneur onder Napoleon.

Brief van Jan Jans Posthuma, geboren in 1791 wonende te Makkum, zoon van Jan Jans (overleden) en Hendrikje Reinders;

Brief van Jelle Djurres Radelaar, geboren te Harlingen op 31 december 1788 zoon van Djurre Hendriks en Trijntje Jelles;

Brief van Gerke Keimpes Veenstra, geboren te Rijperkerk op 9 november 1789 overleden 1 september 1813 in het hospitaal nr.3 te Dantzig aan de gevolgen van koorts, wonende te Rijperkerk zoon van Keimpe Reinders Veenstra en Trijntje Keimpes, (overleden);

Brief van Mattheus Hermanus Vermaas, soldaat, groentenverkoper, werkman, herbergier en veldwachter, RK gedoopt Naarden 25 september 1787, overleden Vinkeveen 23 februari 1840 zoon van Hendrik Vermaas en en Johanna Hart (Hert), overleden Naarden 14 december 1798;

Brief van 10 juni 1814 van Hendrik Beints Vos, schoenmaker, geb te Joure 6 november 1791 aan zijn ouders Beint Piers Vos en Zwaantje Hendriks en geschreven op zijn thuisreis uit het Franse leger in een als gevangenis ingerichte kweekschool te Amersfoort.

Brief van Jacob Jans de Vries;

Smeekschrift van Samuel Isaac de Vries, wonende te Leeuwarden. Diende op 4 mei 1795 onder de Bataafse Republiek als op twee na oudste soldaat bij de Friese Garde en was eerder in dienst bij een regiment van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. (hertrouwt?).Leeuwarden 19 april 1805 Hendrina Kosman afkomstig van Meppel;

Brief van Gerben Machiels Wassenaar, geboren St.Jacobiparochie 13 oktober 1789 zoon van Machiel Arjens Wassenaar en Teuntje Gerbens;

Brief van Fokke Sybrens Westra, geboren 3 januari 1790 te Drogeham, wonende aldaar, zoon van Sybren Willems Westra en Trintje Foekes;

Brieven van Romke Eelkes Zandstra,  bakkersknecht geboren Grouw 26 april 1788; wonende te Eestrum, zoon van  Eelke Murks  Zandstra en Geertje Pieters te Drachten;

 

 

 

Tresoar, Leeuwarden