Home

Nieuw

Zoeken

Dienstplicht

Onderdelen

Bataafse Vloot

Waterloo

Brieven

Bronnen

Contact


 

Waar vind ik een militair in de periode 1795-1815.

Gegevens van militairen vooral in de lagere rangen die gediend hebben in regimenten van het leger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden zijn moeilijk te vinden. Dat wordt   beter    na    1795 tijdens de Bataafsche    Republiek (1795-1806) en het Koninkrijk Holland. (1806-1810) Uit deze perioden wordt in het Nationaal Archief te Den Haag een aantal stamboeken en andere militaire bescheiden bewaard. 

Onder het hoofd "Friezen op de Bataafse vloot" vindt u een lijst van inwoners van Friesland die in 1796 op deze vloot dienst hebben genomen.

Op 9 juli 1810 werd ons land ingelijfd bij het Franse keizerrijk dat reeds sedert 5 september 1798 de dienstplicht kende. Deze werd ook in ons land ingevoerd. Helaas berusten de stamboeken van de Franse regimenten en marine-onderdelen waarin Nederlanders dienden, niet in het Nationaal Archief te Den Haag, doch in de Franse militaire archieven van leger en marine. Is niet bekend in welk onderdeel van de krijgsmacht de Nederlander diende, dan heeft onderzoek in deze Franse militaire archieven praktisch geen zin. Maar waar dan te zoeken?

Bij onderzoek naar eigen familie in Franse krijgsdienst in Overijssel ontdekte de heer Paasman dat in het Rijksarchief in Overijssel weinig archief uit de periode 1810-1813 aanwezig was voor een goed onderzoek naar militairen in deze periode. Een ervaring die zich herhaalde bij onderzoek in het voormalige Ryksargyf voor Fryslân thans Tresoar.

Toch gelukte het hem na intensief onderzoek in het archief van de prefect en zijn onder-prefecten in het departement la Frise (Friesland) en in een aantal gemeente-archieven ongeveer 5.000 militairen in de provincie Friesland te vinden. Daarvan hebben in de periode 1810-1813 minstens 3.000 inwoners van Friesland op de een of andere manier met het Franse leger en de marine te maken gehad.

Gelet op de uniformiteit van de administratie voor het gehele departement Holland in de periode 1810-1813 kan met zekerheid worden aangenomen dat ook voor andere provincies in dezelfde archieven gezocht moet worden als in Overijssel en Friesland.

Het archief van de Franse prefect en zijn onder-prefecten in de periode 1810-1813 maken deel uit van het archief van het gewestelijk bestuur van Friesland in de periode 1795-1813.  In andere rijksarchieven zijn soortgelijke archieven aanwezig zij het mogelijk onder een andere benaming.

Het gehele archief over de periode 1795-1813 werd doorgespit waarbij ook dossiers over militaire zaken in de periode 1795-1810 werden meegenomen. De namen en bijzonderheden van de daarbij gevonden militairen werden eveneens genoteerd. Daaronder bevinden zich veel gepensioneerde militairen die reeds in het leger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden dienden. Vaak met geboortejaar en (buitenlandse) geboorteplaats.

Bij het onderzoek van de heer Paasman bleek al spoedig dat zich in de gemeente-archieven voor zijn onderzoek zeer belangrijke stukken bevonden die niet in het rijksarchief aanwezig zijn. Een ervaring die hij overigens al in Overijssel had opgedaan.

Vanzelfsprekend werd bij zijn onderzoek ook gezocht naar militairen die uit Franse krijgsdienst konden zijn teruggekeerd. Daarbij werden de jaren 1813 tot en met 1815 van het archief van het provinciaal bestuur van Friesland en een aantal gemeente-archieven doorgenomen.

Voor de archieven en archiefstukken wordt verwezen naar het hoofdstuk Bronnen.

Voor de in Friesland gevonden militairen in de periode 1795-1815 wordt verwezen naar het zoekscherm van de website Alle Friezen: www.allefriezen.nl.
 

Tresoar, Leeuwarden